Schrijf geschiedenis/make history!

Soms zijn er zo van die dagen dat er geschiedenis geschreven wordt. Dat je van ver het belang voelt van een gebeurtenis of een massademonstratie. Gisteren was zo’n dag. Toen de jeugd in Amerika het voortouw nam en massaal op straat kwam in de “March for our Lives”. Na alweer een schietpartij in een school. Toen ze massaal demonstreerden tegen het niet-aflatende wapengeweld in de Verenigde Staten en eindelijk een front vormden tegen de wapenlobby NRA. Waarom net nu? Florida was niet de eerste schietpartij en zal helaas ook niet de laatste zijn. Het was ook niet de zwaarste schietpartij, maar dit was wel de druppel en dat maakten ze massaal duidelijk.

Bijzonder krachtig klonk hun signaal. Bijzonder overtuigd waren ze dat de tijd voor verandering is gekomen, of dat ze anders de verandering zelf zullen afdwingen, door “hun” vertegenwoordigers die zich laten sponsoren door de NRA weg te stemmen. Wij keken toe, we supporterden vanuit onze zetel. We waren ontroerd door hun overtuiging, door hun speeches, door hun wil om verandering te brengen. Het is pijnlijk om te moeten constateren dat die jonge scholieren meer lef, daadkracht, moreel besef en visie overbrengen dan de hele leidende politieke klasse (en dat geldt niet alleen voor de Verenigde Staten of het wapendossier). Tegelijkertijd weten ze met hun boodschap toch een massa op de been te brengen. Een indrukwekkende en vooral jonge massa.

Tegelijkertijd is net dat bijzonder hoopgevend. Er stond gisteren een jonge generatie op de barricaden. Voor de goede zaak. Om duidelijk te maken dat het genoeg geweest is, dat er iets moet veranderen. Tegenover hen heerste een oorverdovende stilte. Geen tweets, geen politieke recuperatie. Het lijkt alsof de politieke vertegenwoordigers niet zo goed weten wat ze aan moeten met die mondige jongeren.

Er borrelt toch iets. Amper een paar maanden nadat in diezelfde Verenigde Staten zowel #metoo als “time’s up al een storm veroorzaakten die wereldwijde weerklank kreeg en maar niet ging liggen, vormen nu de jongeren luid en duidelijk front tegen de veel te lakse wapenwetgeving in hun land. Hoe pijnlijk de aanleiding voor hun protest ook was, tegelijkertijd brengen ze hoop. Hier staan wij, wij zijn de toekomst, wij willen anders en beter. En we laten ons niet intimideren, hier is onze stem, wij willen gehoord worden.

Ga ervoor, denk ik dan, doe het. Jullie kunnen het. Het is jullie strijd, maar we steunen jullie. Make history!

Voorzichtig optimistisch op #vrouwendag

Morgen is het 8 maart, internationale vrouwendag. Dat er nog veel werk aan de winkel is, mag duidelijk zijn. Ik lijstte vorig jaar een heel aantal werkpunten op en ik merk nog niet meteen veel vooruitgang. En toch ben ik dit jaar net iets optimistischer dan de voorbije jaren. Toch heb ik dit jaar hoop dat we héél langzaam toch aan een mentaliteitswijziging bezig zijn. Toch heb ik het gevoel dat de geesten stilaan aan het rijpen zijn.

Er was het afgelopen jaar immers veel ophef. We hadden #metoo, we hadden #Time’s Up en de stemmen zwijgen niet. Toonaangevende vrouwen dragen het debat en zetten het voort, zoals afgelopen zondag nog, toen actrice Frances McDormand in haar acceptatiespeech als beste actrice op de Oscars eerst en vooral nadrukkelijk haar vrouwelijke medegenomineerden vroeg om te delen in de eer en recht te gaan staan. Ze eindigde bovendien met een pleidooi voor de befaamde “inclusion rider”.

De storm gaat niet liggen, vrouwen laten van zich horen. En ja hoor, ik weet dat er intussen ook een tegenbeweging gaande is, “dat het allemaal te ver is doorgeslagen”, dat we moeten opletten voor “een nieuwe vorm van puritanisme”… maar toch blijf ik (voorzichtig) optimistisch. Het was lang geleden dat vrouwen en vrouwelijke onderwerpen zo nadrukkelijk het debat beheersten.

Zijn we er? Natuurlijk niet. Er blijft veel te veel werk. Er is nog steeds het glazen plafond, er is nog steeds geen fundamentele gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen (in te veel landen wereldwijd), er zijn nog steeds te veel sectoren en functies waarin vrouwen ondervertegenwoordigd blijven. Het lijkt te vaak dat vooral vrouwen de druk voelen om tegelijkertijd de perfecte mama te zijn die alles weet te combineren met een topcarrière en voldoende tijd voor zichzelf, haar partner en haar omgeving. Vooral vrouwen blijven worstelen met de invulling die ze aan elk van die rollen moeten geven. We zijn nog steeds veel te streng voor elkaar: we oordelen en veroordelen nogal makkelijk in plaats van eindelijk allemaal samen met één stem te spreken. We scheppen er schijnbaar plezier in om elkaar af te maken in het borstvoedingsdebat. En ook een gesprek over het al dan niet thuisblijven als mama ontaardt bijzonder snel in zinloze en pijnlijke scheldpartijen.

Maar we gaan de strijd wel aan. We laten van ons horen. Het stemt me vooral optimistisch dat de jonge generatie hier mee het voortouw in neemt. Actrices als Emma Watson en Jennifer Lawrence spreken zich fier uit als feministes en zetten op die manier een hele generatie aan om kleur te bekennen. En dat werkt.

Bovendien laten ook hoe langer hoe meer mannen zich uit. In mijn ogen blijft dit een strijd die we samen aangaan en is dit geen gevecht vóór vrouwen en tegen mannen. Ik hoop dat we hier op de lange duur allemaal beter van zullen worden, zowel mannen als vrouwen. Voor mij als feministe gaat het immers vooral om een betere en een eerlijkere verdeling van zeggenschap, van middelen, van tijd, voor ons allemaal. Als ik als vrouw bijvoorbeeld hetzelfde loon verdien als een man in een gelijkaardige functie, dan kan ik meer bijdragen aan het gezinsinkomen. Dan voelt mijn man misschien minder de druk om altijd maar meer te verdienen en beter te presteren. Dan kan hij als vader, net als ik, ervoor kiezen om aanwezig te zijn voor zijn kinderen, of even een stapje terug te zetten. Het is hoopgevend dat mannen grensoverschrijdend gedrag van gelijken niet langer zomaar goedpraten of zelfs afkeuren. Het is hoopgevend dat (bekende) mannen aangeven dat zij een actieve rol willen opnemen in de opvoeding en het huishouden en dat vaak ook gewoon doen.

We zijn er nog niet, maar we hebben dit jaar wel stapjes in de goede richting gezet. Laat ons hopen dat we op dit elan kunnen doorgaan. Dat 2017-2018 een keerpunt zal blijken.

Ik hoop het zo ontzettend hard.

Time’s up…

Gisteren was het – zelfs in België – het hoogtepunt in het nieuws waarmee we onze dag begonnen: de speech van Oprah Winfrey toen ze haar Cecil B. de Mille Award in ontvangst mocht nemen op de Golden Globes 2018. Voor zij die maandag van de wereld waren en de speech toch gemist hebben, deel ik ‘m even hier. Het is de moeite om het filmpje uit te kijken. Het is ontroerend, het is pakkend, het is bovenal hoopgevend.

Niet alleen de speech van Winfrey maakte indruk – al vind ik het misschien toch wel een beetje voorbarig om haar nu meteen tot volgende Amerikaanse president te bombarderen – maar het gezamenlijke statement van de vele actrices in het zwart kwam ook over als een duidelijke boodschap. Ze stonden er allemaal samen. Ook de dagen eerder was het rumoer over “Time’s up” op bijvoorbeeld Instagram al luid én massaal.

Time's up

Veel vrouwen met impact maakten de afgelopen dagen een krachtig statement. Het is genoeg geweest, het (machts)misbruik moet stoppen. Zij allen samen, zij aan zij, zetten hun geschillen én verschillen opzij om samen één straffe boodschap uit te dragen: “Time’s up”. Het pakte mij en het gaf me een klein beetje hoop dat de “nieuwe dag” waarover Oprah Winfrey het heeft, nu misschien écht wel “aan de horizon” staat te blinken.

Ook al staan we aan de vooravond van de eerste verjaardag van de inauguratie van president Trump (zucht) en zijn we hier in Europa aan het discussiëren of mevrouw Macron al dan niet naast haar echtgenoot-president mag staan of er een pas moet achterblijven zoals de etiquette dat wil (dubbel zucht).

We zijn er nog niet, maar dagen zoals gisteren brengen een spatje optimisme dat onze strijd toch érgens toe leidt. Dat we er af en toe in slagen om al onze geschillen opzij te zetten en dat we dan wel degelijk één stem hebben, die luid en duidelijk één boodschap kan brengen. Een stem die gehoord wordt. Het kan. Misschien schrijven we in 2018 wel een stukje geschiedenis bij. Dat hoop ik, telkens opnieuw. Voor mijn dochters en uit eerbetoon aan mijn (over)grootmoeders, die hun deel van de strijd al leverden.

Wij overdrijven niet #metoo

Ook ik deelde de voorbije dagen #metoo via facebook. Ook ik behoor tot de blijkbaar ontzettend grote groep vrouwen die meerdere keren in haar leven geconfronteerd werd met verschillende vormen van grensoverschrijdend gedrag. Ik heb er geen behoefte aan om details vrij te geven of “daders publiekelijk aan de schandpaal te nagelen”, maar ik wil hierover toch 3 bedenkingen kwijt.

  1. We moeten stoppen met de schuld bij onszelf te leggen. Ik had dat kleedje of dat topje maar niet moeten dragen. Ik had die rode lippenstift maar niet moeten opdoen. Ik had op dat uur maar niet meer alleen in de stad moeten rondlopen. Ik had op dat uur maar niet alleen op het perron moeten gaan zitten. Ik had beter moeten inschatten dat ze wel héél erg veel gedronken hadden. Ik was misschien beter gewoon binnen gebleven in plaats van buiten het zonnetje op te zoeken. Terwijl je geen schuld treft. Terwijl wat je ook draagt, wat je ook doet, waar je ook bent, op welk tijdstip dan ook, geen excuus is voor welke vorm van grensoverschrijdend gedrag dan ook. Je hebt er op geen enkel moment om gevraagd om nagefloten, uitgescholden, achtervolgd of ongewenst aangeraakt te worden. Of erger.
  2. We moeten vooral als vrouwen meer solidair zijn ten opzichte van elkaar en wat minder rap met ons oordeel klaar staan. “Zo’n kleedje dragen, dat is erom vragen.” “Die lipstick opdoen, dat is erom vragen.” “Dat korte rokje is erom vragen.” “Op dat moment daar rondlopen, dat is erom vragen.” “Liften of alleen reizen, dat is erom vragen.” “Te veel drinken, dat is erom vragen.” “Zeker als je zo knap/jong bent.” Neen, dat is het niet. Wat je ook draagt, wat je ook doet, waar je ook bent, op welk tijdstip dan ook, er is geen excuus of aanleiding voor grensoverschrijdend gedrag. Je hebt er op geen enkel moment om gevraagd om nagefloten, uitgescholden, achtervolgd of ongewenst aangeraakt te worden. Of erger.
  3. We moeten stoppen met dat ongewenst gedrag te vergoeilijken. Het valt me vaak op dat er snel excuses gevonden of gemaakt worden voor de daders. “Maar ze zijn nog zo jong.” “Het was maar heel onschuldig.” “Het is maar een grapje.” “Ze hebben te veel gedronken, ze wisten niet meer wat ze deden.” “Ze zijn in groep, ze staan onder druk om mee te doen, om erbij te horen…” Het gaat hier op zijn minst over grensoverschrijdend gedrag en van zodra dit gedrag het nafluiten en uitschelden overstijgt, gaat het ook over strafbare feiten. Daar zijn geen excuses voor en we doen er onszelf en ook de daders geen plezier mee om dit af te zwakken. Laat staan dat we zouden toelaten dat de schuld in de schoenen van de slachtoffers wordt geschoven. “Maar met zo’n rokje vraag je er ook gewoon om…” “Het was gewoon maar een grapje, kan ik eraan doen dat ze geen gevoel voor humor heeft…”

Dat er verhalen naar buiten komen, verbaast me uiteraard niet. Dat neemt niet weg dat ik toch opnieuw geschrokken ben door de omvang. Elke keer als het je overkomt, denk je dat je alleen staat en voel je je schuldig om wat je had moeten doen of laten om het te vermijden. Je past je gedrag aan, je levert wat vrijheid in om op die manier herhaling te voorkomen. Wat overigens nooit lukt.

Dit moet stoppen. En dat lukt volgens mij alleen als we ermee ophouden onszelf schuldig te voelen, als we wat meer solidariteit tonen ten opzichte van elkaar en als we de daders confronteren met hun grensoverschrijdend gedrag in plaats van excuses te zoeken (en te aanvaarden). Het kan niet zo zijn dat ik mijn dochters moet aanleren “dat het er nu éénmaal bij hoort”.

PS: Ook ik weet dat het een minderheid van de mannen is die dit soort gedrag stelt. Het is niet mijn bedoeling om met een beschuldigende vinger te wijzen naar “dé” man. Integendeel. Ik heb de vele mannelijke reacties van afschuw en woede gelezen, gekregen en gewaardeerd. Maar ook mannen mogen dit niet meer laten passeren en mogen dit niet meer afdoen als wat “hysterisch gezwets van feministische wijven zonder gevoel voor humor” (sic). Het is ook aan hen om grenzen te trekken, om hun zonen het goede voorbeeld te geven. Om grensoverschrijdend gedrag (hoe “onschuldig” ook) niet af te doen als kattenkwaad, maar te stoppen. Zodat hun dochters met respect behandeld worden en zich veilig voelen. Ook in een mooi jurkje, ook ’s avonds laat op straat…