Geheime familierecepten, lekkere herinneringen

Net een aflevering van “Het Goede Leven” gezien op één. Normaal wordt daar wel eens overheen gezapt, maar nu bleven we hangen omdat de deelnemers een “geheim familierecept” moesten delen. En dat bracht een heleboel herinneringen naar boven. Jammer genoeg ben ik er nog niet in geslaagd om mijn dochters de volledige familiegeschiedenis te overleveren, maar we werken eraan.

Wij mochten als kind telkens op onze verjaardag “ons lievelingsgerecht” kiezen. Bij mij, een winterkindje, was dat telkens witloof met ham en kaas, onafscheidelijk vergezeld van de “puree met een korstje”. Of ik koos voor het koninginnenhapje van ons moe met “puree met een korstje”. Voor dat laatste gerechtje zijn de dochters intussen ook gevallen, al heeft de mama toch nog wat hulp nodig van de oma om “het videeke” deftig op tafel te toveren. De “puree met het korstje” is dan weer het enige dat de dochters appreciëren aan het witloof met ham en kaas-geval. Hoewel ik al (ontzettend) veel pogingen gedaan heb, vinden ze het nog altijd niks. Te bitter, niet lekker. Lange tijd heb ik geloofd dat als ze het maar genoeg proefden dat ze ooit wel overstag zouden gaan. Maar dat zal (blijkbaar) niet gebeuren. En dus eten zij nuggets als ik me nog eens laat gaan met een toppertje uit mijn jeugd.

Nog een laatste familiegerechtje (uit ons Pajottenland) is “witloof met ballekes”. Ik denk dat het een variant zal zijn op gevuld witloof. Het is een éénpansgerecht: het witloof en de balletjes garen samen in één pot. De balletjes moeten trouwens ook ovaal zijn, niet rond, anders klopt het niet. Niemand kan dit gerecht zo goed maken als mijn moeder, niemand krijgt ook de smaken precies zoals ik me ze herinner. Dit heb ik zelf nog nooit gemaakt, wegens de witlooffobie van de dochters. En dus is het voor mij ontzettend genieten als we van mijn ouders eens een portie meekrijgen.

Mijn vaders moeder maakte trouwens de beste gekookte aardappelen ter wereld. Ze waren ontzettend bloemig en onderaan de pan altijd een beetje aangebakken. Niet te veel uiteraard, een beetje bruin. Het was daar telkens de moeite om de pan uit te schrapen, zodat je de gekruimelde, gebakken restjes kreeg. En omdat wij de (verwende) kleinkinderen waren, deed meter extra haar best om zo diep mogelijk zoveel mogelijk gebakken restjes op ons bord te scheppen. Soms werd dat gecombineerd met de jus van het vlees en dan at ik me als kind letterlijk ziek aan aardappeltjes met vleesjus. Bij de grootouders werd er niet zó nauw gekeken naar je dagelijkse portie groentjes, maar je mocht nooit met honger van tafel, al was het dan met een buikje gevuld met patatjes.

Daarnaast herinner ik me nog levendig de groene kan “koude koffie” die altijd klaar stond op de vensterbank voor die éne nonkel die zijn koffie koud dronk. Een familiegewoonte die ik niet geërfd heb (waarvan ik me trouwens afvraag of dat genetisch overgesprongen is naar de neven of de nichten), maar ik zie die kan nog altijd staan in de achterkamer van mijn meter “voor het geval hij die dag nog zou binnenspringen”.

Wat bij ons thuis een familietraditie was en wat ik intussen wel al heb doorgegeven aan de dochters, is bakken. Wij hadden kippen thuis, dus regelmatig (te) veel eieren. Als we weer een paar eierdozen vol hadden, dan bakten we ineens een aantal (meestal 4 als ik me nog goed herinner) vanillecakes of cakes met appeltjes. Ik denk dat ik amper 12 was toen ik al in mijn eentje aan de slag mocht. Wij bakten allemaal: ook mijn vader durfde zich af en toe wel eens aan een cake-experiment wagen. Niet altijd met evenveel succes. Soms was het deeg al in de vormen als bleek dat hij een ingrediënt vergeten was. En dan voegde hij dat alsnog toe “op het gevoel”. Soms was de cake dan net niet zoet genoeg, of was hij half gerezen en half niet – te laat bakpoeder toegevoegd 😉 – maar smaakte hij wel fantastisch.

Bakken was het eerste dat ik deelde met de kinderen en intussen gaan ze ook zelf aan de slag. Dat leidt af en toe eens tot wat mindere experimenten zoals die keer dat de oudste “fougasse” uit de Libelle probeerde. We eindigden met een plakkerige deegbrok. Bij het nakijken bleek dat ze nochtans minutieus het recept had gevolgd, maar dat het aantal opgegeven deciliters olie écht wel niet in verhouding stonden tot de rest. Of die keer dat de jongste koekjes bakte en de hete bakplaat op tafel dropte, op het nieuwe tafelkleed. De mama had het nét op tijd gezien, maar onze schone kippetjes waren toch een stukje gesmolten.

Maar meestal genieten zij (en ik) er met volle teugen van en ruikt het hele huis geweldig naar hun bakexperimenten. Dat de keuken dan achteraf een slagveld is, dat hoort er ook bij. Daar was de mama in haar jonge jaren ook geweldig goed in. Er zijn zo van die familietradities die van moeder op dochter worden doorgegeven en die je moet respecteren.

baksels-miniWe moeten dringend nog eens bakken ;-).

Oma’s middeltjes getest: plattekaas met bruine suiker

Tijd voor een nieuwe test van oma’s middeltje. En alweer eentje met een familiegeschiedenis. Van plattekaas met bruine suiker leer je fluiten. Echt of niet echt?

Nele5_miniHet heeft wel even geduurd vooraleer ik leerde fluiten. Evident vond ik dat niet als kind. Om de één of andere reden kreeg ik mijn lippen en mijn ademhaling niet zo afgestemd dat er ook geluid uit mijn mond kwam. Terwijl de jongere broer, de neefjes en de nichtjes toch al wel wat decibels produceerden, bleef het langs mijn kant stil. Was wat gefluit zou moeten zijn vooral veel luchtverplaatsing, vooral veel geblaas. Gelukkig had mijn meter de ideale oplossing: beschuit met plattekaas en bruine suiker.

Op donderdag hadden mijn ouders vroeger vaak klassenraad en dan werden wij op de lagere school opgepikt door mijn grootouders. Het vieruurtje kregen wij dan ook bij meter en peter. Meter had er haar missie van gemaakt om me te leren fluiten. Volgens haar leerde je van plattekaas met bruine suiker fluiten. Het werkte wel alleen met ronde Anco-beschuiten, een dikke laag plattekaas en véél bruine suiker.

Meter maakte de beschuitjes met veel liefde voor mij klaar, legde er twee op een bordje (we moesten daarna nog eten), ik at ze op en moest daarna oefenen: mijn lippen goed zetten en dan maar blazen. Het had zijn tijd nodig. Je kan niet zeggen dat het in één twee drie een gewonnen race was. Ik heb wekenlang, zo niet maandenlang beschuitjes met plattekaas en bruine suiker gegeten en geoefend. Voor de spiegel, terwijl meter geduldig toonde hoe je je mond moest zetten.

En na héél veel oefenen (en maandenlang 2 beschuitjes) begon er dan toch geluid uit te komen. Leerde ik beetje bij beetje fluiten. Meters inspanningen loonden. Of dat nu echt aan de beschuit met plattekaas en bruine suiker lag of vooral aan het goede voorbeeld en de niet-aflatende aansporingen om toch maar opnieuw te proberen? Wie zal het zeggen?

Het grappige is dat ik me hier nooit vragen bij gesteld heb. Wou je leren fluiten, dan at je beschuit met plattekaas en bruine suiker. En uiteindelijk kwam het dan wel in orde… Toen ik samen met de echtgenoot brainstormde over “oma’s middeltjes” was dit ook voor hem een gekend verhaal. Ook hij wist dat je leert fluiten van plattekaas met suiker. Beschuiten speelden in zijn familiegeschiedenis dan weer niet zo’n grote rol ;-).

Maar werkt het nu echt? Tja. Ik heb maandenlang van meters beschuiten met plattekaas en bruine suiker gesmuld en ik kan fluiten. Dat kan toch geen toeval zijn?

“Offedoeme, Kluis eweest”

Sint1_mini December is nu echt goed gestart. Sinterklaas is hier weer gepasseerd… Onze dames waren duidelijk braaf geweest, want de Sint had één en ander in petto.

De Sint komt hier al jaren volgens een vast stramien. Op een vrijdagavond rond Sinterklaas mogen onze dames hun schoentje zetten. Uiteraard hoort daar een pintje bij (eentje voor Sinterklaas en eentje voor Zwarte Piet), een wortel en suikerklontjes voor het paard van Sinterklaas. (De wortels waren wel op. De jongste kwam met de kom geraspte wortels, maar we hebben het dan maar zo gelaten 😉

Dan gaan onze dames braafjes slapen. Een uur of twee later, als we zeker zijn dat ze in dromenland liggen (dat wordt gecontroleerd 😉 ), dan halen de hulpjes de cadeautjes boven en stallen we alles uit op tafel. We schrijven er briefjes bij met de naam op, trekken al een aantal foto’s en dan gaan ook wij nog even slapen.

Hoe jonger onze dames waren, hoe vroeger ze aan ons bed stonden. Nu weten ze intussen al dat ze niet voor 8.00 uur naar beneden mogen. Bovendien is de oudste stilaan echt wel in haar tienerjaren aan het raken en slaapt ook zij al graag eens uit in het weekend. De jongste stond dit jaar al om 8.10 uur naast ons bed, maar heeft nog tot 9.30 uur geduld moeten oefenen tot ook de oudste wakker was.

Sint_miniDan gaat de mama als eerste naar beneden. Ik stel me op met het fototoestel in aanslag en roep dan naar boven dat ze mogen komen. Ik probeer elk jaar de gezichtjes te trekken op het moment dat ze zien wat er op tafel staat. Vooral de jongste heeft een nogal expressief gezicht, wat zalige foto’s oplevert. En dan vliegen ze in hun speelgoed.

Er waren tijden dat wij dan aan de slag mochten. Dan hadden onze dames weer één of ander Playmobil-huis/kasteel/school of zo “gevraagd” en mochten de mama en de papa hun voormiddag opofferen om dat ineen te steken. Maar toen werd de oudste groot genoeg om dat van ons over te nemen en konden wij al “rustig” gaan ontbijten. En intussen is ook de kleinste meer dan groot genoeg om haar hand niet meer om te draaien voor het ineensteken van een beetje Playmobil.

De oudste is intussen al “te groot” voor Sinterklaas. Ze is 13. Eigenlijk brengt de Sint dus geen speelgoed meer voor haar. Maar dat kreeg de mama niet over haar hart. En dus hadden we stiekem voor haar voor een pyjama gezorgd. Kwam het even goed uit dat we vorige week naar een babyborrel moesten en een cadeautje zochten voor ons achternichtje. Kon ik meteen even bij de oudste polsen naar wat zij mooi vond. En dus bracht de Sint een nuttig ding. Maar ze leek er wel blij mee.

Sint3_miniIk denk dat wij de familietraditie hier gewoon gaan verderzetten. De Sint zal blijven komen tot de dochters met hun kinderen hun cadeautjes komen uitzoeken. Want ook de mama geniet nog te hard van het uitzoeken van een geschikt geschenkje. En de dochters worden – zeker in examentijden – graag nog eens verwend…

PS: De titel is familiegeschiedenis. Toen mijn moeders vader op 6 december jaren geleden te zien kreeg wat de Sint voor hem gebracht had, ging dat gepaard met de uitroep “Offedoeme, Kluis eweest” oftewel “Godverdomme, Sinterklaas is geweest”…