Alweer gestraft als mama…

Het nieuwe pensioenvoorstel van de federale regering – alweer een schoon ballonnetje – is uiteraard niet in het voordeel van de mama’s. Terwijl de hoogste pensioenen wel mogen stijgen, wordt het meetellen van onder andere de zwangerschappen moeilijker gemaakt. Telkens en telkens opnieuw word je als werkende mama gestraft voor je keuze voor kinderen.

Dat begint al bij het solliciteren. Hoe vaak wordt er niet de voorkeur gegeven aan mannen voor eenzelfde functie aangezien jonge vrouwen mogelijk nog kinderen zullen krijgen (en dus een tijdlang onbeschikbaar zullen zijn voor de werkgever of de arbeidsmarkt). Bij de loononderhandelingen geldt eigenlijk je hele carrière door hetzelfde plafond. Een man verdient voor dezelfde functie telkens en telkens opnieuw meer dan een vrouw met gelijkaardige achtergrond en gelijkaardige verdiensten. Bovendien is het dan ook nog eens onze eigen schuld dat loonverschil: vrouwen zijn nu eenmaal “te braaf”, ze onderhandelen niet scherp genoeg, ze durven hun eigen verdiensten niet genoeg in de verf zetten. Eigenlijk vinden de vrouwen dus zelf dat ze geen opslag verdienen, waarom zou je hen dan iets geven?

Een promotie voor een vrouw? Ook dat zou een beetje dom zijn, niet? Late of vroege vergaderingen kunnen met haar immers niet, zij moet op tijd thuis zijn voor de kinderen. Bovendien moet je op een zeker niveau ook hard kunnen zijn en vrouwen hebben eigenlijk te snel begrip of medelijden om écht goed leiding te kunnen geven. Stel je voor dat ze iemand zouden moeten ontslaan, kunnen ze dat wel?

Je hele carrière door word je als vrouw telkens opnieuw gestraft of gediscrimineerd omwille van je (mogelijke) keuze voor kinderen. Bovendien voel je je als vrouw ook telkens opnieuw dubbel schuldig, zowel naar je werkgever als naar je gezin toe. Je kan als moeder nooit goed doen. Blijf je thuis als de kinderen ziek zijn, dan laat je je collega’s in de steek en zadel je hen mogelijk op met extra werk. Maar ga je toch werken terwijl de kinderen ziek zijn, dan voel je je een ganse dag een slechte moeder. Terwijl je soms geen keuze meer hebt. Terwijl je soms zo bang bent om je job te verliezen, dat je telkens en telkens opnieuw maar tegen je natuur in kiest.

Deze maatschappij is niet afgestemd op het krijgen van kinderen of op mama worden. Maar ergens kan ik dat nog enigszins plaatsen. Maar er is ook totaal geen begrip meer. Je bent geen volwaardige deelnemer meer aan het economische leven. Je telt niet meer mee. Tenzij je je kind zo snel mogelijk dumpt en je rechtmatige plek in het werkveld weer inneemt. Liefst zonder op ook maar enige wijze te refereren naar die ingrijpende gebeurtenis die in je leven heeft plaatsgevonden.

Ik vraag me soms af met wat voor maatschappijbeeld men wil dat we leven. De ballonnetjes die nu telkens en telkens opnieuw opgelaten worden, doen me vermoeden dat men eigenlijk kiest voor een maatschappij waar je liefst enkel in je vrije tijd moeder bent. Zolang het je efficiëntie maar niet verlaagt. Zolang je kinderen maar geen impact hebben op je arbeidsrol. Wie moet dan nog voor de kinderen zorgen? De grootouders? Maar ook die moeten zo lang mogelijk economisch efficiënt zijn… Moeten we dan maar telkens opnieuw betalen voor de opvang van onze kinderen? Of kiezen we voor een maatschappij met zo min mogelijk kinderen?

Laat mij heel duidelijk stellen dat dat niet de maatschappij is waarin ik wil leven. Ik heb bewust én ten volle voor het moederschap gekozen. Ik heb ervoor gekozen om tijd door te brengen met mijn kinderen. Om er te zijn wanneer ze mij nodig hadden en hebben. Dat dit implicaties had, wist ik en nam ik erbij. Dat dit betekende dat ik mijn promotiekansen (zowel qua jobniveau als financieel) minstens tijdelijk in de koelkast stak, wist ik en nam ik erbij. Dat het verschrikkelijk wrong en dat het onrechtvaardig was, dat wist ik, en dat nam ik er knarsetandend ook maar bij. Dat een promotie naar een collega ging omdat hij wel 5 op 5 beschikbaar was terwijl ik de job misschien beter deed, maar ervoor koos om toch één alibidag per week bij de kinderen te zijn, dat wist ik en heb ik uiteindelijk ook wel verteerd.

Maar dat ik binnen 25 jaar opnieuw gestraft zal worden omdat wij ooit met twee voor een gezin kozen, kan er bij mij niet meer in. Dan kijk je terug en dan denk je aan al die keren dat je je ziek kindje ’s morgens een Perdolan gaf en toch naar de onthaalmoeder deed omdat je op die manier een dag won. Dan denk je aan al die opofferingen die je gemaakt hebt. Aan al het harde werk om te compenseren voor de paar afwezigheden per jaar. Dan blik je terug en vraag je je af waarom je dat allemaal gedaan hebt. Want laat ons eerlijk zijn, op externe waardering voor je opvoedkundige bijdrage aan de maatschappij, moet je duidelijk niet rekenen.

En toch ga je door, en doe je je best. Slik je ook dit. Terwijl we de laatste jaren hoe langer hoe harder aan het werken zijn, terwijl we allemaal onze uiterste best doen om zo efficiënt mogelijk te zijn, terwijl het spook van de besparingen en de verschillende opeenvolgende crisissen ons allemaal met angst heeft opgezadeld om onze job toch maar niet te verliezen, zwijgen we, slikken we en steken we nog een tandje bij. Hebben we hoe langer hoe minder tijd voor onszelf, voor de kinderen, voor elkaar. Zijn we onszelf massaal aan het voorbij hollen. Zien we de eerste vliegen vallen en zijn we opgelucht dat wij het niet zijn. Of zijn we heel diep vanbinnen een klein beetje jaloers op die grote leegte en voelen we ons daar alweer verschrikkelijk schuldig over.

Hoe lang nog? Hoe veel kunnen en willen we nog opofferen op het altaar van de economische vooruitgang en efficiëntie? Wanneer zeggen we met zijn allen dat het genoeg geweest is? Dat dit niet is wat we willen?

Equal Pay Day en waardering voor moeders

Het was deze week weer wat in de pers. Eerst had je de vrouwelijke CEO die “sorry” zei tegen alle werkende moeders en daarna kreeg je vrijdag een hele dag artikels over je heen dat vrouwen nog altijd veel minder verdienen dan mannen voor hetzelfde werk. Het loonverschil tussen mannen en vrouwen kan gedeeltelijk verklaard worden door het feit dat vrouwen meer deeltijds werken dan mannen. Maar eerlijk is eerlijk, dat verklaart het loonverschil niet helemaal.

Uiteraard vind ik dat mannen en vrouwen voor hetzelfde werk hetzelfde loon moeten ontvangen, ook al zal het in de praktijk vaak anders uitdraaien. Hier wordt meer dan genoeg terecht tegen geprotesteerd. Maar dat vrouwen die deeltijds werken minder verdienen, wordt wel nogal makkelijk “aanvaard”. En dat deeltijds werken meteen ook inhoudt dat je niet in aanmerking komt voor opslag of promotie, moet je er ook maar bij nemen. Ergens is het dus de schuld van de vrouwen zelf dat ze minder verdienen. Het is ook makkelijk op te lossen: als alle vrouwen voltijds gaan werken, zijn meteen alle onrechtvaardigheden van de baan.

Dat geloof je zelf toch ook niet? En is dat niet de makkelijkste oplossing? Ik heb er als mama jaren geleden bewust voor gekozen om een stapje terug te zetten. Wij kozen als koppel samen voor kinderen en we wilden er ook voor onze kinderen zijn. Het was mijn keuze om één dag in de week te nemen om er voor de kinderen te zijn. Dat ik daardoor ook financieel een stapje terug zette, nam ik erbij. Het was de prijs die ik betaalde voor één dag per week voor mijn kinderen.

Maar voor veel mama’s zitten er nog wat addertjes onder het gras. En dat is op voorhand veel moeilijker in te schatten. Je telt in één klap ook een pak minder mee. Je bent er immers één dag per week niet meer. Dat je je de andere dagen wel dubbel en dik plooit om je te bewijzen, speelt geen rol meer: je bent geen volwaardig lid meer van het team.

Sommige zaken gaan aan jou voorbij: je kan niet geloven hoeveel belangrijke zaken er gebeuren nét op de dag dat jij er niet bent. Je wordt ook telkens opnieuw over het hoofd gezien als er opslag wordt uitgedeeld of als er promotie gemaakt kan worden. Leiding geven, dat kan toch niet als je er een dag niet bent? Stel je voor dat er net die dag een ramp gebeurt en jij bent er niet om alles in goede banen te leiden?

Ik heb daarin wel geluk gehad. En ik paste me aan. Als het nodig was, ging ik ook op mijn “meisjes”-dag wel werken. Ik heb me dubbel en dik geplooid om me te bewijzen. Ik wou tonen dat je ook – met een dag minder – volwaardig deel kan uitmaken van een team. Het vergt creativiteit en flexibiliteit. Maar het was het waard. Ik heb altijd een inhoudelijk uitdagende job willen hebben, maar ik wilde die wel kunnen combineren met onze meisjes. Dat betekende wel dat ik – indien nodig – telefoontjes beantwoordde én van thuis uit bijsprong. Dat hield ook in dat de meisjes op de piekmomenten wel naar de oma’s gingen, zodat mama kon gaan werken.

En ja, ik was vaak de eerste die vertrok op drinks of after work party’s. Ik was graag op tijd thuis om mijn meisjes nog even te knuffelen voor ze in bed kropen. En neen, ik zat meestal niet tot 19, 20 uur te werken. Ik was graag op tijd thuis voor het avondeten… Maar de dagen dat ik wel langer werkte, bleek er toch niet heel veel volk te blijven hangen tot een diep stuk in de avond… Maar was ik daardoor een mindere werknemer?

Zolang je beoordeeld wordt enkel op je deeltijds werken, zal je inderdaad minder verdienen én zal je niet in aanmerking komen voor promotie. Maar als je een baas vindt die verder wil kijken dan enkel je deeltijdse statuut, die je wil beoordelen op wat je ook effectief presteert, dan zou het geen rol mogen spelen of je al dan niet voltijds werkt. En dan zou je hetzelfde moeten verdienen als je collega’s die hetzelfde werk uitvoeren. Of je nu man of vrouw bent, of je nu vrijgezel bent of getrouwd, of je nu deeltijds werkt of voltijds. (Uiteraard zal jouw voltijdse collega 5/5 verdienen en jij 4/5), maar het startbedrag zou wel hetzelfde moeten zijn…

En dan vind ik dat moeders het recht moeten hebben om te kiezen voor deeltijdse arbeid, zonder dat ze zich meteen veroordelen tot inhoudelijk minderwaardige jobs die ook nog eens minder betaald worden. Voor mij draait “equal pay day” dan ook niet in eerste instantie om gelijke lonen voor mannen en vrouwen, maar wel om vrije keuze…

Wil je als mama graag meer thuis zijn voor je kinderen? Dat is jouw keuze. Dat je op korte termijn inlevert, vind ik nog enigszins te begrijpen. Maar dat je op lange termijn telkens en telkens opnieuw moet opboksen tegen de onrechtvaardige consequenties (de vooroordelen, geen opslag, geen promotie, lager pensioen,…), daar blijf ik moeite mee hebben.

http://speakup.equalpayday.be/video